llun brechu

llun brechu

Data brechu COVID-19

Cyhoeddwyd 09/12/2021   |   Diweddarwyd Ddiwethaf 20/01/2022   |   Amser darllen munudau

Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei Strategaeth frechu COVID-19 wedi’i diweddaru ar gyfer yr hydref a’r gaeaf ym mis Hydref. Mae'r dull ar gyfer y strategaeth wedi bod yn esblygu yn sgil dyfodiad yr amrywiad Omicron newydd, sy’n fwy trosglwyddadwy. Bellach, mae mwy o bwyslais ar gyflwyno'r pigiadau atgyfnerthu yn gyflymach ac yn ehangach, yn ogystal â pharhau i gynnig y brechlyn i bawb sy'n gymwys ond nad ydynt wedi cael unrhyw frechlynnau eto.

Faint o bobl sydd wedi cael dos o’r brechlyn?

Hyd at 19 Ionawr 2022, mae Cymru wedi rhoi 2,503,547 o ddosau cyntaf o frechlyn COVID-19, sef 79.0% o gyfanswm y boblogaeth, a 2,347,972 o ail ddosau, sef 74.1% o gyfanswm y boblogaeth. Mae 1,849,210 arall wedi cael dos atgyfnerthu neu drydydd dos o’r brechlyn, sef 58.3% o gyfanswm y boblogaeth.

Canran cyfanswm y boblogaeth sydd wedi cael dos cyntaf, ail ddos, a thrydydd dos o’r brechlyn

Map o'r DU yn dangos: dos cyntaf Cymru 2387746, 75.3%. ail ddos Cymru 2227522, 70.3%. dos cyntaf Lloegr 41131105, 72.7%. ail ddos Lloegr 37780849, 66.8%. dos cyntaf Yr Alban 4235075, 72.7%. ail ddos Yr Alban 3854847, 70.5%. dos cyntaf Gogledd Iwerddon 1314779, 69.4%. ail ddos Gogledd Iwerddon 1215311, 64.1%.

Ffynhonnell: Llywodraeth y DU

Sylwer: Mae poblogaeth pob un o wleydydd yn y DU yn seiliedig ar ddata diweddaraf y Swyddfa Ystadegau Gwladol.

Mae’n bosibl y gwelwch chi ganrannau gwahanol o'r boblogaeth yn cael eu defnyddio o ran dosbarthu’r brechlynnau. Mae ambell ffynhonnell yn cymharu dosau o’r brechlyn â chyfanswm y boblogaeth, tra bod rhai eraill yn cymharu dosau â'r boblogaeth sy’n 12 oed a hŷn. Rydym yn cyflwyno'r naill a’r llall i ddangos y gwahaniaeth. 

Mae'r map uchod yn dangos sut mae Cymru'n cymharu â gwledydd eraill y DU o ran canran cyfanswm y boblogaeth sydd wedi cael dos cyntaf, ail ddos, a thrydydd dos o’r brechlyn.

Mae’r graff isod yn dangos canran y boblogaeth dros 12 oed sydd wedi cael dos cyntaf, ail ddos, a thrydydd dos o’r brechlyn dros amser.

Canran y boblogaeth dros 12 oed sydd wedi cael dos cyntaf, ail ddos, a phigiad atgyfnerthu neu drydydd dos o’r brechlyn

Ymhlith y boblogaeth sy’n hŷn na 16 oed, mae 92 y cant wedi cael  y dos cyntaf a 85 y cant wedi cael yr ail ddos ers mis Rhagfyr 2020.

Ffynhonnell: Llywodraeth y DU

Sut mae'r broses o gyflwyno’r brechlyn yng Nghymru yn mynd rhagddi?

Y garreg filltir gyntaf

Carreg filltir gyntaf y strategaeth frechu oedd cynnig dos cyntaf o frechlyn i bawb yng ngrwpiau blaenoriaeth 1 i 4 erbyn canol mis Chwefror 2021. Ar 12 Chwefror, cyhoeddodd Mark Drakeford, Prif Weinidog Cymru, fod y garreg filltir gyntaf wedi’i chyflawni

Yr ail garreg filltir

Ail garreg filltir y strategaeth frechu oedd cynnig dos cyntaf o frechlyn COVID-19 i grwpiau blaenoriaeth 5 i 9 erbyn canol mis Ebrill 2021. Dywedodd Llywodraeth Cymru y cyflawnwyd yr ail garreg filltir ar 4 Ebrill.

Y drydedd garreg filltir

Trydedd garreg filltir y strategaeth frechu oedd ail gam y rhaglen frechu. Nod Llywodraeth Cymru yw cynnig dos cyntaf o frechlyn i'r rhai 18-49 oed erbyn diwedd Gorffennaf 2021 ac i 75 y cant ym mhob grŵp blaenoriaeth gael dos cyntaf.

Mae ein graff isod yn dangos y dadansoddiad yn ôl grŵp blaenoriaeth a bod y grŵp 18-29 oed bellach wedi cyrraedd 79.7%.

Caiff y cynnydd cyffredinol tuag at y tair carreg filltir ei ddangos yn ein siartiau isod o ran nifer y bobl sydd wedi manteisio ar y dos cyntaf, y cwrs brechu cyntaf a’r dos atgyfnerthu. Mae’r cwrs cyntaf yn golygu dau ddos ac eithrio pobl sy’n ddifrifol imiwnoataliedig, yr argymhellir iddynt gael tri dos.

Canran y bobl sydd wedi cael dos cyntaf o’r brechlyn, fesul grŵp blaenoriaeth

Carreg Filltir 1: Gweithwyr cartrefi gofal 98.1%. Trigolion cartrefi gofal 94.2%. Gweithwyr gofal iechyd 97%. Gweithiwr gofal cymdeithasol 45114 wedi cael brechiad – nid yw maint y grŵp ar gael. 80 oed neu'n hŷn 96.2%. 75-79 oed 97%. 70-74 oed 96.3%. Eithriadol o agored i niwed yn glinigol 95%. Carreg Filltir 2: 65-69 oed 95.1%. Grwpiau risg glinigol 16-64 oed 90.6%. 60-64 oed 93.5%. 55-59 oed 91.8%. 50-54 oed 90%. Carreg Filltir 3: 40-49 oed 85.1%. 30-39 oed 78.3%. 18-29 oed 77.6%. 16-17 oed 71.9%.

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Canran y bobl sydd wedi cael cwrs cyntaf o’r brechlyn fesul grŵp blaenoriaeth

Carreg Filltir 1: Gweithwyr cartrefi gofal 96.2%. Trigolion cartrefi gofal 91.3%. Gweithwyr gofal iechyd 95.3%. Gweithiwr gofal cymdeithasol 44522 wedi cael brechiad – nid yw maint y grŵp ar gael. 80 oed neu'n hŷn 95.2%. 75-79 oed 96.2%. 70-74 oed 95.7%. Eithriadol o agored i niwed yn glinigol 93.3%. Carreg Filltir 2: 65-69 oed 94.2%. Grwpiau risg glinigol 16-64 oed 87.4%. 60-64 oed 92.3%. 55-59 oed 90.3%. 50-54 oed 88.1%. Carreg Filltir 3: 40-49 oed 82%. 30-39 oed 72.9%. 18-29 oed 69.6%. 16-17 oed 16.6%.

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Noder: Mae’r cwrs cyntaf yn golygu dau ddos ac eithrio pobl sy’n ddifrifol imiwnoataliedig, yr argymhellir iddynt gael tri dos.

Canran y bobl sydd wedi cael pigiad atgyfnerthu fesul grŵp blaenoriaeth

Gweler data Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael y manylion llawn.

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Sut mae'r broses o gyflwyno’r brechlyn yn mynd rhagddi fesul bwrdd iechyd?

Mae PHW yn cyhoeddi diweddariad wythnosol i ddangos cyfran y rheini ym mhob grŵp blaenoriaeth sydd wedi derbyn dos cyntaf, ail ddos a brechiad atgyfnerthu gan fwrdd iechyd lleol ac awdurdod lleol.

Mae'r graff isod yn ddangos cynnydd fesul bwrdd iechyd lleol yn ôl y tair carreg filltir. Maen nhw'n dangos y rheini sydd wedi cael brechlyn atgyfnerthu.

Canran y bobl sydd wedi cael brechlyn yn ôl grŵp blaenoriaeth ac ardal Bwrdd Iechyd Lleol preswyl.

Defnyddiwch y saethau isod i weld gwahanol grwpiau blaenoriaeth.

 

Source: Public Health Wales

Mae’r map rhyngweithiol yn dangos canran yr oedolion 18 oed a hŷn sydd wedi cael dau ddos o’r brechlyn. Mae’r lliwiau goleuach yn dangos canran uwch sydd wedi’u brechu. Drwy hofran dros enw’r awdurdod lleol, gallwch weld, yn ôl ail ddos a dosau atgyfnerthu, faint o bobl 50+ oed, pobl 80+ oed, pobl mewn cartrefi gofal, a phobl rhwng 16 a 69 oed sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

Canran yr oedolion 18 oed a hŷn sydd wedi cael dau ddos o’r brechlyn yn ôl awdurdod lleol.

 

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

*Preswylwyr cartrefi gofal i oedolyn hyn. **CEV = eithriaol o agored i niwed yn glinigol.

Beth sydd nesaf?

Y wybodaeth ddiweddaraf am COVID-19

Omicron yw’r amrywiolyn COVID-19 mwyaf cyffredin o hyd yng Nghymru a’r DU. Cyhoeddodd y Gell Cyngor Technegol (mae’r Gell yn gorff sy’n rhoi cyngor gwyddonol i Lywodraeth Cymru) ei chyngor diweddaraf ar 13 Ionawr 2022. Mae’r cyngor yn nodi bod y llanw efallai’n troi yng Nghymru, ond bod ansicrwydd yn parhau ynghylch tueddiadau yn niferoedd yr achosion. Dywedodd y Gell fod tystiolaeth yn awgrymu bod ymddygiadau mwy gofalus ers i Omicron gyrraedd yn parhau yn nechrau 2022, ac y dylid parhau i bwysleisio pwysigrwydd brechu i'r cyhoedd.

Yn y Cyfarfod Llawn ar 18 Ionawr 2022, nododd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol fod nifer yr achosion yn gyffredinol wedi gostwng i 572 fesul 100,000, gan ychwanegu bod arwyddion bellach fod y cynnydd yn nifer yr heintiadau yng Nghymru yn arafu. Ond pwysleisiodd hefyd bwysigrwydd i bobl gael eu brechu a chael pigiadau atgyfnerthol, ynghyd â phwysigrwydd rhoi gwybod am bob prawf llif unffordd a gymerir, er mwyn sicrhau bod darlun cyflawn o nifer yr achosion.

Ar 14 Ionawr, cyhoeddodd Asiantaeth Diogelwch Iechyd y DU (UKHSA) ddiweddariad o’i dogfen briffio technegol ar yr amrywiolion COVID-19 a ganfuwyd yn y DU, gan adrodd nad oedd llawer o dystiolaeth bryd hynny o unrhyw fwtaniadau sylweddol yn amrywiolyn Omicron. Mae UKHSA hefyd yn nodi bod y ffigurau sydd ar gael yn dangos bod y risg o fynd i’r ysbyty ar ôl dal Omicron yn is ymysg oedolion, o’i gymharu â’r amrywiolyn Delta, a bod hyder mawr bellach bod yr amrywiolyn Omicron yn peri difrifoldeb isel o ran salwch mewn oedolion.

Effeithiolrwydd y brechlynnau

Mae tystiolaeth ynghylch effeithiolrwydd y brechlynnau yn erbyn COVID-19 yn parhau i ddatblygu a chael ei diweddaru, ond mae’n parhau i ddangos bod yr amddiffyniad a geir gan frechlynnau yn lleihau dros amser. Yn ei briff technegol ar 14 Ionawr, mae’r UKHSA yn nodi:

In updated population data analysis, vaccine protection against mild disease has largely disappeared by 20 weeks after vaccination with a 2-dose primary course of vaccination. After a booster dose, protection initially increases to around 65 to 70% but drops to 45 to 50% from 10+ weeks. It is therefore likely that current vaccines offer limited long-term protection against infection or transmission. Protection against severe disease is much higher – after a booster dose vaccine effectiveness against hospitalisation is estimated at 92% and remains high at 83% 10+ weeks after the booster dose.

Diweddaru Lefelau Rhybudd yng Nghymru

Ar 13 Ionawr 2022, nododd y Prif Weinidog fanylion cynllun pythefnos i lacio’r cyfyngiadau Rhybudd Lefel 2 presennol yng Nghymru, gan symud yn raddol i Lefel Rhybudd Sero. Bydd y newidiadau hyn yn cynnwys:

  • O 21 Ionawr: dim cyfyngiadau cyfreithiol ar nifer y bobl sy’n gallu cyfarfod yn yr awyr agored, ac angen Pàs COVID ar gyfer digwyddiadau awyr agored mawr;
  • O 28 Ionawr: caiff clybiau nos ailagor; bydd angen Pàs COVID ar gyfer digwyddiadau mawr dan do, clybiau nos, sinemâu, theatrau a neuaddau cyngerdd; bydd gweithio gartref yn parhau i fod yn bwysig ond yn newid o statws cyfraith i statws canllaw; ym maes lletygarwch, dim gofyniad am wasanaeth wrth y bwrdd na chadw pellter corfforol o 2 fetr.

Yn y Cyfarfod Llawn ar 18 Ionawr 2022, croesawyd y newidiadau arfaethedig. Fodd bynnag, roedd rhai pryderon yn y Senedd o hyd: anawsterau etholwyr i ddefnyddio ap GIG Cymru a chael pasiau COVID-19, yr angen i edrych yn feirniadol ar sut mae modelu niferoedd yr achosion yn cael ei wneud a’i ddefnyddio, a’r camau nesaf ar gyfer rheoli COVID-19 a byw gydag ef.

Y darlun rhyngwladol;

Mae COVID-19 yn parhau i fod yn broblem ac yn fygythiad sylweddol dros y byd. Yn ôl i Sefydliad Iechyd y Byd, ar 19 Ionawr 2022, cadarnhawyd 332.6 miliwn o achosion o COVID-19, gan gynnwys 5.5 miliwn o farwolaethau, yn ôl adroddiadau i’r sefydliad. Ar 17 Ionawr 2022, roedd dros 9 biliwn dos o frechlyn wedi cael eu rhoi ledled y byd. Mae Cyfarwyddwr Cyffredinol Sefydliad Iechyd y Byd wedi pwysleisio pwysigrwydd ehangu mynediad at frechu a chynyddu nifer y bobl sy’n cael eu brechu, yn enwedig ymysg poblogaethau agored i niwed, ac mae wedi mynegi’r gobaith y gall y byd gydweithio i ddod â chyfnod acíwt y pandemig COVID-19 i ben.


Erthygl gan Paul Worthington, Joe Wilkes, Helen Jones a Božo Lugonja, Ymchwil y Senedd, Senedd Cymru