llun brechu

llun brechu

Coronafeirws: data brechu

Cyhoeddwyd 01/04/2021   |   Diweddarwyd Ddiwethaf 07/04/2021   |   Amser darllen munudau

Ni fydd Ymchwil y Senedd yn cyhoeddi ymchwil newydd yn ystod y cyfnod cyn yr etholiad, o 7 Ebrill tan 6 Mai. Ni fyddwn yn diweddaru’r erthygl hon yn ystod y cyfnod hwn. Ceir lincs i’r data a gwybodaeth ddiweddaraf yn ein herthygl cyfeirio Coronafeirws (COVID-19).


Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ddiweddariad ar y strategaeth frechu ar gyfer cyflwyno brechlynnau COVID-19 ym mis Mawrth. Mae gan y strategaeth dair garreg filltir ac amseriadau bras ar gyfer pryd y caiff dos cyntaf o’r brechlyn ei gynnig i boblogaeth oedolion Cymru. Nod Llywodraeth Cymru yw cynnig brechlyn i bob oedolyn cymwys erbyn 31 Gorffennaf 2021.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cyhoeddi adroddiad misol ynghylch anghydraddoldebau o ran pwy sy’n cael brechlyn. Mae ein herthygl, ‘Pwy sy’n cael eu gadael ar ôl wrth i raglenu frechu’r coronafeirws gael ei chyflwyno’ yn archwilio’r data hyn ymhellach.

Faint o bobl sydd wedi cael dos o’r brechlyn?

Erbyn 1 Ebrill 2021, roedd Cymru wedi rhoi 1, 443,885 o ddosau cyntaf o frechlyn COVID-19, sef 45.8 y cant o’r boblogaeth.

Nifer y dosau cyntaf ac ail ddosau gyda chanran cyfanswm y boblogaeth sydd wedi cael eu brechu

Nifer y dosau cyntaf a chanran cyfanswm y boblogaeth sydd wedi cael dos cyntaf o'r brechlyn

Ffynhonnell: Llywodraeth y DU

Sylwer: Mae poblogaeth pob un o wleydydd yn y DU yn seiliedig ar ddata diweddaraf y Swyddfa Ystadegau Gwladol ac felly mae'n cynnwys y rhai dan 16 oed na cynigir brechlyn COVID-19 iddynt.

Mae’n bosibl y gwelwch chi ganrannau gwahanol o'r boblogaeth yn cael eu defnyddio o ran dosbarthu’r brechlynnau. Mae ambell ffynhonnell yn cymharu dosau o’r brechlyn â chyfanswm y boblogaeth, tra bod rhai eraill yn cymharu dosau â'r boblogaeth sy’n 16 oed a hŷn gan nad yw’n fwriad ar hyn o bryd i frechu'r rheini sy’n iau nag 16 oed. Rydym yn cyflwyno'r naill a’r llall i ddangos y gwahaniaeth.

Mae'r map uchod yn dangos sut mae Cymru'n cymharu â gwledydd eraill y DU ar gyfer canran cyfanswm y boblogaeth sydd wedi cael dos cyntaf ac ail ddos.

Mae’r graff isod yn dangos canran y boblogaeth dros 16 oed sydd wedi cael dos cyntaf a’r ail ddos o’r brechlyn dros amser.

Canran y boblogaeth dros 16 oed sydd wedi cael dos cyntaf a’r ail ddos o’r brechlyn

Canran y boblogaeth dros 16 oed sydd wedi cael dos cyntaf a’r ail ddos o’r brechiad

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Sut mae'r broses o gyflwyno’r brechlyn yng Nghymru yn mynd rhagddi?

Y garreg filltir gyntaf a’r ail garreg filltir

Carreg filltir gyntaf y strategaeth frechu oedd cynnig dos cyntaf o frechlyn i bawb yng ngrwpiau blaenoriaeth 1 i 4 erbyn canol mis Chwefror 2021. Roedd hyn yn cynnwys:

  • 1. Pobl sy’n byw mewn cartref gofal ar gyfer oedolion hŷn a’u staff gofalu;
  • 2. Pobl 80 oed a hŷn a gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen;
  • 3. Pobl 75 oed a hŷn; a
  • 4. Phobl 70 oed a hŷn a phobl sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (gwarchod gynt).

Ar 12 Chwefror, cyhoeddodd Mark Drakeford, y Prif Weinidog, ein bod wedi cyflawni’r garreg filltir gyntaf.

Mae Llywodraeth Cymru bellach yn gweithio tuag at yr ail garreg filltir.

Ail garreg filltir y strategaeth frechu yw cynnig dos cyntaf o frechlyn COVID-19 i grwpiau blaenoriaeth 5 i 9 erbyn canol mis Ebrill 2021. Mae’r garreg filltir hon yn cynnwys:

  • 5. pobl 65 oed a hŷn;
  • 6. pobl dros 16 oed sydd â chyflwr iechyd presennol;
  • 7. pobl 60 oed a hŷn;
  • 8. pobl 55 oed a hŷn; a
  • 9. phobl 50 oed a hŷn.

Mae’r cynnydd cyffredinol tuag at y garreg filltir gyntaf a’r ail garreg filltir i’w weld yn ein siartiau isod ar gyfer y dos cyntaf a’r ail ddos.

Canran y bobl sydd wedi cael dos cyntaf o frechlyn fesul grŵp blaenoriaeth

Cyfanswm y dosau brechlyn a roddwyd fesul Bwrdd Iechyd Lleol

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Canran y bobl sydd wedi cael ail ddos o frechlyn fesul grŵp blaenoriaeth

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Dywed Llywodraeth Cymru “Nid yw derbyn y brechiad yn orfodol, felly mae'n bosibl na fyddwn yn cyrraedd 100% o bob carfan oherwydd y bydd rhai pobl yn dewis peidio â chael y brechlyn”.

Y drydedd garreg filltir

Y drydedd garreg filltir o ran brechu yw ail gyfnod y rhaglen frechu. Nod Llywodraeth Cymru yw cynnig dos cyntaf o frechlyn i’r rheini sydd rhwng 18 a 49 cyn diwedd mis Gorffennaf 2021.

Mae’r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) yn rhoi cyngor i bedair llywodraeth y DU ar flaenoriaethu’r brechlynnau. Ym mis Chwefror, cyngor y JCVI oedd y sylid parhau i roi brechlynnau ar sail oedran.

Mae rhai yn galw am flaenoriaethu galwedigaethau sy’n wynebu risg uwch yn sgil COVID-19. Fodd bynnag, mae’r JCVI yn dweud y byddai’n fwy cymhleth gwneud hyn ac y byddai’n arafu’r broses o roi brechlynnau i’r boblogaeth yn gyffredinol. Ar sail argymhellion y JCVI, bydd y drydedd garreg filltir yn cael ei rhannu i’r grwpiau a ganlyn:

  • pobl 40-49 oed;
  • pobl 30-39 oed; a
  • phobl 18-29oed.

Sut mae'r broses o gyflwyno’r brechlyn yn mynd rhagddi fesul bwrdd iechyd?

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cyhoeddi nifer y dosau y mae pob bwrdd iechyd wedi’u rhoi, a chyfran rhai o’r grwpiau blaenoriaeth sydd wedi cael dos cyntaf a’r ail ddos.

Mae’r ddau graff isod yn dangos cynnydd fesul bwrdd iechyd lleol.

Canran y preswylwyr cartrefi gofal, pobl 70-74 oed, pobl 75-79 oed, pobl 80 oed a hŷn, a'r rhai sy'n eithriadol o agored i niwed (gwarchod gynt) sydd wedi cael dos cyntaf o frechlyn yn ôl y Bwrdd Iechyd Lleol lle maen nhw’n byw.

Canran y bobl sydd wedi cael dos cyntaf o frechlyn fesul grŵp blaenoriaeth

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Canran y bobl 65-69 oed, 60-64 oed, 55-59 oed, 50-54 oed, ynghyd â'r bobl 16-64 oed mewn grwpiau risg clinigol, sydd wedi cael y dos cyntaf o'r brechlyn, fesul bwrdd preswyl iechyd lleol lle maent yn preswylio.

Ffynhonnell: Iechyd Cyhoeddus Cymru

Diffyg data manwl

Fis Ionawr, fe ysgrifennodd y Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau at weinyddiaethau’r DU, gan gynnwys Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru, ynghylch cyhoeddi data sy’n ymwneud â brechu.

Pwysleisiodd bwysigrwydd y data at ddibenion asesu a yw’r llywodraethau’n bodloni eu targedau ar gyfer brechu.

Mae’r Swyddfa Rheoleiddio Ystadegau wedi galw an fwy o gynnydd yn y meysydd canlynol:

  • mwy o fanylion fesul grŵp oedran, grŵp ethnigrwydd a grwpiau blaenoriaeth y Cydbwyllgor Imiwneiddio a Brechu
  • pa frechlyn mae pobl yn ei gael (Pfizer/BioNTech neu AstraZeneca); a

gwybodaeth ynghylch y rheini sydd wedi cael cynnig brecchlyn a’r rheini sydd wedi derbyn y cynnig, er mwyn deal pam nad yw rhai pobl am gael y brechlyn.

Rhagor o wybodaeth

Am ragor o wybodaeth a data ar y broses ar gyfer cyflwyno brechiad COVID-19, cliciwch ar y lincs canlynol:


Erthygl gan Lucy Morgan, Joe Wilkes and Helen Jones, Ymchwil y Senedd, Senedd Cymru