Beth mae Araith y Brenin 2026 yn ei olygu i Gymru?

Bil Cynrychiolaeth y Bobl, i ddiwygio etholiadau’r DU drwy, er enghraifft, ymestyn yr hawl i bleidleisio i bobl 16 a 17 oed ym mhob etholiad yn y DU a diwygio’r rheolau ar roddion gwleidyddol. Cafodd y Bil hwn ei gario drosodd o'r sesiwn seneddol flaenorol. Ym mis Mawrth 2026, gosododd Llywodraeth Cymru ar y pryd Femorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol, gan argymell y dylai’r Seithfed Senedd roi cydsyniad i ddarpariaethau sy’n ymwneud â materion datganoledig.

Y Bil Swyddi Cyhoeddus (Atebolrwydd), gyda’r nod o gyflawni ymrwymiad maniffesto Llywodraeth y DU i gyflwyno 'Deddf Hillsborough’. Cafodd y Bil hwn hefyd ei gario drosodd o’r sesiwn flaenorol. Ystyriodd Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad, a Phwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus y Senedd flaenorol Femoranda Cydsyniad Deddfwriaethol Llywodraeth Cymru ar y pryd ar gyfer y Bil. Rydym wedi ysgrifennu o’r blaen am yr hyn y byddai’r Bil yn ei olygu i Gymru.

Y Bil Diddymu Teitlau Arglwyddol, i alluogi tynnu teitlau oddi ar Arglwyddi sydd wedi dwyn gwarth arnynt eu hunain ac sydd wedi methu â chadw at y safonau uchaf mewn bywyd cyhoeddus.

Bil Diwygio'r Heddlu, i greu Gwasanaeth Heddlu Cenedlaethol newydd, diddymu’r Comisiynwyr Heddlu a Throseddu, a lleihau nifer yr heddluoedd yng Nghymru a Lloegr.

Y Bil Llysoedd a Thribiwnlysoedd, a fyddai’n ymestyn pwerau dedfrydu llysoedd ynadon ac yn cyflwyno dulliau newydd o gynnal treialon gerbron barnwr yn unig mewn amgylchiadau penodol. Cafodd y Bil hwn ei gario drosodd o'r sesiwn seneddol flaenorol. Rydym wedi ysgrifennu o’r blaen am rai o'r diwygiadau arfaethedig.

Y Bil Mewnfudo a Lloches, i weithredu’r prif ddiwygiadau a gyhoeddwyd yn y datganiad Adfer Trefn a Rheolaeth ym mis Tachwedd 2025.

Bil Helyntion Gogledd Iwerddon, i alluogi dioddefwyr a theuluoedd sydd wedi colli pobl ledled y DU i geisio gwybodaeth ac atebolrwydd drwy Gomisiwn Etifeddiaeth wedi’i ddiwygio. Cafodd y Bil hwn ei gario drosodd o'r sesiwn seneddol flaenorol.

Y Bil Grant Sofran, a fyddai'n ailosod y Grant Sofran ar ôl i’r gwaith presennol i adnewyddu Palas Buckingham ddod i ben.

Y Bil Digwyddiadau Chwaraeon, sydd â’r nod o sicrhau y gellir cyflwyno digwyddiadau chwaraeon mewn modd mor effeithlon â phosibl a gwella mantais gystadleuol [y DU] wrth wneud cais am dwrnameintiau byd-eang yn y dyfodol.

Y Bil drafft Gwahardd Towtio Tocynnau, i wneud ailwerthu tocynnau ar gyfer digwyddiadau byw am fwy na’u pris gwreiddiol yn anghyfreithlon.

Bil y Diwydiant Dur (Gwladoli), a fyddai’n rhoi pwerau i Lywodraeth y DU drosglwyddo perchnogaeth ‘ymgymeriadau dur’ i berchnogaeth gyhoeddus (a ddisgrifir fel gweithgynhyrchu neu brosesu dur). Mae Llywodraeth y DU yn dweud y bydd hyn yn ei galluogi i wladoli British Steel Ltd, yn amodol ar fodloni prawf budd y cyhoedd.

Y Bil Partneriaeth Ewropeaidd, i hwyluso’r gwaith o weithredu cytundebau newydd y cytunwyd arnynt gyda’r UE yn awr ac yn y dyfodol. Mae’r cytundeb Dealltwriaeth Gyffredin rhwng y DU-UE yn paratoi’r ffordd i’r DU ddilyn rheolau’r UE mewn meysydd fel trydan, masnach allyriadau, a bwyd a diod. Rydym wedi ysgrifennu o’r blaen am yr hyn y gallai’r cytundeb hwnnw ei olygu i Gymru.

Y Bil Taliadau Masnachol, gyda’r nod o ddiwygio rheolau ynghylch taliadau hwyr rhwng busnesau.

Y Bil Diwygio Cystadleuaeth, gyda’r nod o wneud ymchwiliadau i gystadleuaeth yn gyflymach ac yn fwy rhagweladwy, lleihau’r baich ar fusnesau, a sicrhau bod defnyddwyr yn elwa’n gynt.

Y Bil Rheoleiddio ar gyfer Twf, gyda’r nod o wneud system reoleiddio'r DU yn addas ar gyfer y dyfodol fel ei bod yn chwarae rhan lawn wrth gyflawni twf a chefnogi arloesedd.

Y Bil Gwasanaethau Ariannol a Marchnadoedd, gyda’r nod o foderneiddio sut mae'r sector ariannol yn cael ei reoleiddio, ei alluogi i dyfu a benthyca mwy i fusnesau, a gwella amddiffyniadau defnyddwyr.

Y Bil Dŵr Glân, a fyddai, ymhlith mesurau eraill, yn sefydlu rheoleiddiwr dŵr integredig newydd ar gyfer Lloegr. Mae Llywodraeth newydd Cymru wedi gwneud nifer o ymrwymiadau maniffesto sy’n ymwneud â dŵr, gan gynnwys sefydlu rheoleiddiwr dŵr newydd yng Nghymru.

Y Bil Annibyniaeth Ynni, gyda’r nod o ehangu cynhyrchu ynni adnewyddadwy domestig a diogelu safonau byw yn y tymor hir, gan gynnwys drwy sefydlu Asiantaeth Cartrefi Cynnes i helpu i gyflawni Cynllun Cartrefi Cynnes Llywodraeth y DU.

Y Bil Rheoleiddio Niwclear, i fwrw ymlaen ag argymhellion yr Adolygiad Rheoleiddio Niwclear i gefnogi cyflawni prosiectau niwclear yn gyflymach. Ym mis Tachwedd 2025, cyhoeddodd Llywodraeth y DU y bydd Wylfa, Ynys Môn, yn gartref i orsaf ynni newydd sy'n cynnwys adweithyddion modiwlaidd bach cyntaf y DU.

Y Bil Ardoll Generaduron Trydan, gyda’r nod o helpu i dorri’r cysylltiad rhwng prisiau trydan a nwy drwy symud generaduron hŷn i gontractau pris sefydlog newydd.

Y Bil Iechyd, i wella diogelwch a phrofiad cleifion yn GIG Lloegr. Gan fod iechyd wedi'i ddatganoli i raddau helaeth, mae'r rhan fwyaf o'r darpariaethau yn y Bil hwn yn berthnasol i Loegr yn unig.

Bil drafft Arferion Trosi, i gyflwyno gwaharddiad ar arferion trosi sy’n gynhwysol o bobl draws (y term a ddefnyddir am ymdrechion i newid, addasu neu atal cyfeiriadedd rhywiol neu hunaniaeth o ran rhywedd person). Bydd y Bil drafft yn ceisio llenwi’r bylchau yn y gyfraith droseddol er mwyn targedu arferion trosi.

Y Bil Mynediad Digidol at Wasanaethau, i gyflwyno ID digidol er mwyn moderneiddio’r ffordd y mae dinasyddion yn rhyngweithio â gwasanaethau cyhoeddus.

Y Bil Diwygio Cyfunddaliad a Lesddaliad, a fyddai’n cyflwyno mesurau megis gwaharddiad ar ddefnyddio lesddaliad ar gyfer fflatiau newydd a chap ar renti tir o £250 y flwyddyn. Cyhoeddodd Llywodraeth y DU fersiwn ddrafft o'r Bil hwn ym mis Ionawr 2026.

Bil y Lluoedd Arfog, gyda’r nod o sicrhau bod y fframwaith cyfreithiol yn parhau ar waith ar gyfer recriwtio a chynnal y Lluoedd Arfog, ac yn ymestyn dyletswydd gyfreithiol Cyfamod y Lluoedd Arfog. Cafodd y Bil hwn ei gario drosodd o’r sesiwn seneddol flaenorol y DU. Cyhoeddodd Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad a Phwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol y Senedd flaenorol adroddiadau ar Femorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol Llywodraeth Cymru ar y pryd ar gyfer y Bil.

Y Bil Mynd i’r Afael â Bygythiadau Gwladwriaethol, i ddarparu modd i darfu ac atal gweithgareddau endidau sy'n gysylltiedig â'r wladwriaeth a'r rhai sy'n gweithredu ar y cyd â nhw, mewn ffordd sy’n cyfateb i waharddiad o dan Ddeddf Terfysgaeth 2000.

Y Bil Diogelwch Cenedlaethol, i greu troseddau newydd i ddiogelu’r DU rhag lledaeniad trais eithafol ar-lein, diwygio deddfwriaeth bresennol er mwyn gwella’r dirwedd seiber, a chau bylchau yn y ddeddfwriaeth bygythiadau gwladwriaethol, gan ei halinio’n agosach â deddfwriaeth terfysgaeth.

Y Bil Seiberddiogelwch a Seiberwydnwch (Systemau Rhwydwaith a Gwybodaeth), gyda’r nod o wella amddiffynfeydd y DU yn erbyn ymosodiadau seiber. Cafodd y Bil hwn ei gario drosodd o'r sesiwn seneddol flaenorol. Cyhoeddodd Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad a Phwyllgor Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd a Seilwaith y Senedd flaenorol adroddiadau ar Femorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol Llywodraeth Cymru ar y pryd.

Y Bil Rheilffyrdd, a fyddai’n anelu at sefydlu corff cryf i warchod teithwyr, symleiddio systemau tocynnau, a chyflwyno dyletswyddau i ddiogelu a thyfu’r diwydiant cludo nwyddau. Cafodd y Bil hwn ei gario drosodd hefyd. Ystyriodd Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad a Phwyllgor Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd a Seilwaith y Senedd flaenorol dri Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol Llywodraeth Cymru ar y pryd ar y Bil. Rydym wedi ysgrifennu o’r blaen am yr hyn y gallai’r Bil ei olygu i Gymru.

Y Bil Hedfan Sifil (Diogelu Defnyddwyr a Diwygio Rheoleiddio), i gryfhau hawliau a gwarchodaethau defnyddwyr, hyrwyddo twf economaidd a darpariaeth seilwaith, a gwella diogelwch hedfan.